وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ از مردمان كسى هست كه فراگيرد مِنْ دُونِ اللَّهِ بجز خداى أَنْداداً همتايان و شريكان يعنى بتان يُحِبُّونَهُمْ دوست مىدارند ايشان را كَحُبِّ اللَّهِ چنانچه خداى را دوست مىبايد داشت وَ الَّذِينَ آمَنُوا و آنان كه ايمان آورده‌اند أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ ايشان قوىتر و ثابت‌تراند در محبّت مر خداى را به جهت آنكه مشرك مىبيند و دوست مىدارد و مؤمن ناديده دوست گرفته است و به اميد ديدن عمر مىگذارد و ديگر محبّت كفّار محبتى است فانى نفسانى و دوستى مؤمنان محبّت باقى ربانى و حقيقت در معنى اشد حبا آنست كه اوّل خداى ايشان را دوست داشت كه يحبهم تا ايشان او را دوست گرفتند كه يحبونه پس دوستى ايشان مر خداى را به دوستى خداى است مر ايشان را پير طريقت قدس سره فرموده كه اگر تخم يحبهم نكشتى نهان يحبونه نرستى فردا اگر از جانب معشوق نباشد كششى ؛ طلب عاشق بيچاره به جايى نرسد وَ لَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا و چون ببينند و بدانند آنها كه ظلم كرده‌اند باتخاذ انداد إِذْ يَرَوْنَ الْعَذابَ به‌وقتى كه معاينه عذاب دوزخ ببينند بدانند أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً آنكه همه قدرت و غلبه مر خداى راست وَ أَنَّ اللَّهَ و آن نيز بدانند كه خداى شَدِيدُ الْعَذابِ سخت عذاب است بر ايشان هرآئينه بدانند مضرت اتخاذاند و زيان انحراف از عبادت رب العباد إِذْ تَبَرَّأَ ياد كن اى محمد آن هنگام را كه بيزارى كنند الَّذِينَ اتُّبِعُوا آنان كه جمعى پيروى ايشان كرده‌اند مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا از همان جمع كه متابعت ايشان نموده‌اند يعنى پيشوايان عرصه شرك از ضعفا و سفله كه امروز تابع ايشان‌اند بيزار شوند وَ رَأَوُا الْعَذابَ و به بينند عذاب را هم تابعان و هم متبوعان وَ تَقَطَّعَتْ و بريده شود بِهِمُ الْأَسْبابُ از ايشان سببها و واسطها كه در دنيا داشتند از عهود و مواثيق و خويشى و دوستى و صحبت وَ قالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا و گويند آنها كه متابعت كرده بودند مر گمراه‌كنندگان خود را يعنى تابعان چون بيزارى متبوعان از خود مشاهده كنند گويند لَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً كاش كه ما و ايشان را باز كشتنى باشد به دنيا فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ تا بيزارى كنيم از ايشان آنجا كَما تَبَرَّؤُا مِنَّا هم چنان كه ايشان بيزار گشتند از ما اينجا كَذلِكَ چنانچه در آن روز نمود عذاب را بديشان يُرِيهِمُ اللَّهُ بنمايد خداى كافران را أَعْمالَهُمْ كردارهاى ايشان حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ حسرتها و پشيمانيها بر ايشان يعنى اعمالى كه بزعم ايشان حسنه بود چون حج و عمره و ضيافات و ختان همه را حبط سازند و سبب حسرت ايشان گردد و باعمال سيئه كه مباشر آن مىشدند از قتل و غارت و دفن نبات موجب مزيد حسرت گردد وَ ما هُمْ و نيستند تابعان و متبوعان بِخارِجِينَ بيرون آيندگان مِنَ النَّارِ از آتش جاويد يعنى جاويد در دوزخ باشند -